अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारी आयु. विठ्ठल बाबुराव निकाळजे यांची प्रेरणादायी गाथा”

जिद्द आणि संघर्षातून साकारलेला एक आदर्श शिक्षक: विठ्ठल बाबुराव निकाळजे यांचा गौरवशाली प्रवास

फलटण (प्रतिनिधी):

"शिक्षण हे वाघिणीचे दूध आहे," हा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा विचार केवळ वाचला नाही, तर तो आपल्या आयुष्यात प्रत्यक्ष उतरवून शून्यातून विश्व निर्माण करणारे व्यक्तिमत्व म्हणजे आयुष्यमान विठ्ठल बाबुराव निकाळजे. अत्यंत हलाखीची परिस्थिती, कौटुंबिक संकटे आणि शारीरिक व्याधींवर मात करत त्यांनी शिक्षण क्षेत्रात बजावलेली ३१ वर्षांची सेवा ही येणाऱ्या पिढ्यांसाठी एक वस्तुपाठ ठरली आहे. ३१ मे २०२६ रोजी ते आपल्या प्रदीर्घ सेवेतून सन्मानाने सेवानिवृत्त होत आहेत.

वडिलांचे छत्र हरपले, पण जिद्द कायम

५ मे १९६८ रोजी फलटण तालुक्यातील सोनगाव येथे जन्मलेल्या विठ्ठल निकाळजे यांचा प्रवास सोपा नव्हता. १९७६ मध्ये वडिलांचे अकाली निधन झाले आणि अवघ्या चौथीच्या वर्गात असतानाच त्यांच्या खांद्यावर संसाराचा भार पडला. परिस्थिती इतकी बिकट होती की, दोन वेळच्या अन्नासाठी रानभाज्या खाऊन आणि ऊस तोडून भूक भागवावी लागली. मात्र, प्रतिकूलतेच्या या अंधारातही त्यांनी शिक्षणाची पंती विझू दिली नाही.

परीक्षेच्या फीसाठी आईची वणवण

दहावीच्या परीक्षेची ४२ रुपये फी भरण्यासाठी पैसे नसल्याने त्यांच्या आईला आठ दिवस वणवण करावी लागली. शेवटी गावातील श्री. रामभाऊ बेलदार यांनी मदत केली आणि आईने त्यांच्या शेतात काम करून ते पैसे फेडले. अंगावर धड कपडे नसताना, भावाचे कपडे वापरून आणि मिळेल ती छोटी-मोठी कामे करून त्यांनी पदवीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. मेहुण्यांच्या मदतीने १९९१ मध्ये बी.एड. पूर्ण करून त्यांनी शिक्षक होण्याचे आपले स्वप्न सत्यात उतरवले.

शैक्षणिक कारकीर्द आणि निष्ठा

१९९४ मध्ये रयत शिक्षण संस्थेच्या कन्या विद्यालय (पिंपरी-वाघेरी) येथून त्यांच्या खऱ्या शिक्षक जीवनाची सुरुवात झाली. जुन्नर, मोखाडा (पालघर), महाड, खंडाळा आणि फलटण अशा विविध भागांत त्यांनी सेवा बजावली. दुर्गम आदिवासी भागातही त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या आयुष्याला दिशा देण्याचे काम केले. विशेष म्हणजे, ३१ वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवेत 'वेळेचे पालन' ही त्यांची सर्वात मोठी ओळख राहिली.

दृष्टी गेली, पण दृष्टीकोन ढळला नाही

२००२ मध्ये उच्च रक्तदाबामुळे त्यांच्या दृष्टीवर ९०% परिणाम झाला. मात्र, या संकटाने खचून न जाता त्यांनी खंबीरपणे आपली जबाबदारी पार पाडली. पत्नी सौ. साळूताई यांची भक्कम साथ आणि मुलांच्या प्रगतीमुळे त्यांनी पर्यवेक्षक व मुख्याध्यापक पदापर्यंत मजल मारली.

विवेकवादी विचार आणि सामाजिक कार्य

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांनी प्रेरित होऊन त्यांनी समाजातील अंधश्रद्धांना छेद दिला. २०१० मध्ये श्रामणेर होऊन त्यांनी धम्म चळवळीत स्वतःला झोकून दिले. फलटण तालुका भारतीय बौद्ध महासभेचे कोषाध्यक्ष म्हणून त्यांनी मोलाची भूमिका बजावली आहे.

विद्यार्थी घडवणारे शिल्पकार

केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता खेळाच्या मैदानातही त्यांनी विद्यार्थी घडवले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक विद्यार्थी आज डॉक्टर, इंजिनिअर, प्राध्यापक आणि अधिकारी पदावर कार्यरत आहेत.

भविष्यातील संकल्प:

सेवानिवृत्तीनंतर आधुनिक शेती, उद्योग, बौद्ध स्थळांना भेटी आणि सामाजिक कार्यात सक्रिय राहण्याचा मानस त्यांनी व्यक्त केला आहे. त्यांच्या या प्रेरणादायी प्रवासाला आणि भावी आयुष्यास भारतीय बौद्ध महासभा व फलटण तालुक्यातील शैक्षणिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी शुभेच्छा दिल्या आहेत.